Eskrima ang tawag sa pamaagi sa pakipag-away sa mga taga Bisayas.
Sa Eskrima, naay daghang pamaagi sa Pangamot, naay maggamit og Pinuti o
uway, og kinamutay kanang gitawag og Sombagay o mano-mano.
Ang ngalan Eskrima gikan sa Kastila „Esgrima“, masubay sa kaagi
sa Pilipinas nga Kolonyal sa Espanya, og makita nga sa Pangamot naay bahin
nga gikan sa Europa og dili lang gikan sa Asia. Tungod kay ang mga Pilipino
maayo kaayong mu-awat sa mga tagalangyaw, makita pod sa Pangamot ang mga
inawat nga lihok gikan sa Indiya, Indonisya, Malaysiya, Tsina og Espanya.
Pero kato ra ang pinaka-ipektibo og pinakasayon nga paagi sa pakig-away
ang gigamit sa mga Eskrimador.
Usa ra ang hinungdan sa pagtuon og Eskrima, aron makadaog sa away og sa
gira, may pinuti o wala. Sa Eskrima gitun-an unsaon aron madali ang pagpildi
sa kontra. Tungod sa kasayon sa lihok sa Eskrima, makita dayon kung kinsa
ang naglupig og gilupig.
Sa Eskrima gitun-an pod kung unsaon sa pakig-away gamit ang laing mga butang,
pariha sa Sundang, kutsilyo, bunal og uban pang mga gadaadlaw nga gamitonon
sa trabahoan.
Ang Pangamot nga naay pinuti, og ang Sumbagay nga pakig-away pariha ra na
siya, dili malain sa usag-usa. Ang Pangamot sa mga taga Europa (paggamit
sa Espada) og angPangamot sa mga Bisaya (eskrima), ang pagtuon niini wala
gilain, kung naa bay pinuti o wala.
Ang gitawag nato nga Boxing karon, adtong unang panahon sa Europa, gitun-an
ang Boxing sa Fencing School, sa ato pa, bisan sa Europa kani-adto, ang
pagtuon sa pangamot may Espada (Fencing) o wala (Sumbagay) gi-usa ra. Pariha
sa mga Bisaya wala gilain ang paagi sa pagtuon niini. Ang mga Eskrimador
kabalo nga ang Pangamot kinahanglan ipektibo may pinuti o wala.
Ang Pangamot tungod sa daghang Gira, Samok og
kalisod sa nasud.
Tungod sa daghang samok og Gira niadtong unang panahon, og sa
kalisod sa ilang panginabuhi, napugos ang mga Pilipino nga makig-away, og
maoy hinungdan nga maayo og Ipektibo ang ilang Pangamot.
Daghan kagatos nga Tuig nga ang mga Pilipino nakig-away sa mga taga langyaw,
og migamit sa ilang kaayohan sa pangamot. Pagkahuman sa ikaduhang gira sa
kalibutan, lisud ang panginabuhi sa mga Pilipino. Labi na ang mga Pubre,
ang mga Kargador, ang mga Trabahante sa siyudad og ang mga mag-uuma, kabalo
nga kinahanglan ang tawo maayo sa Pangamot aron dili madaog-daog.
Niadtong unang panahon, sa Pilipinas, kaila ang mga Pilipino sa Sangka.
Ang mga Eskrimador andam mudawat og Duwelo. Sa Sangka naggamit ang Eskrimador
og uway, tunga ka dupa ang kataas, ang uban naggamit pod og gahi nga Kahoy
pariha sa Kamagong. Walay protekta ang lawas, magsangka hangtod ang usa
mapildi o moundang. Kini nga Duwelo pariha sa Europa. Ang taga Europa kaniadto
ga-duell gamit ang ilang Espada.
Hangtod tuig 1960, ang Eskrima para lang pang-away. Og ang mga Eskrimador
kahibalo nga kung magsugod sila og tudlo og Eskrima, kinahanglan andam pod
sila nga makigsangka, og ipakita ang ilang kaayohan sa pangamot sa ubang
Eskrimador. Ang mga Eskrimador, kung makadungog sila nga naay gatudlo og
Eskrima, sulungon dayon og tan-awon kung ang gatudlo kahibalo ba giyod mo-eskrima.
Mao kini ang balaod sa Eskrima.
